De situatie vanaf het jaar 2001 lijkt helemaal niet zo bijzonder… een wijziging van het belastingstelsel komt wel vaker voor.
Toch breekt de nieuwe wetgeving met oude gewoonten: gedane afspraken worden niet langer door de overheid nagekomen, waardoor de belastingbetaler vogelvrij wordt verklaard.

En dat is voor het eerst in de lange geschiedenis van onze belastingwetgeving.
Waar het altijd vanzelfsprekend was dat nieuwe regels alleen betrekking hadden op nieuwe situaties, hebben de nieuwe regels nu ook betrekking op oude afspraken. Wanneer u dit vergelijkt met een situatie waarbij tijdens een wedstrijd plotseling nieuwe regels worden geïntroduceerd, dringt het absurde van de situatie tot u door.

Belastingvrij kapitaal
Een spaarverzekering is in veel gevallen afgesloten om de belastingvrije opbrengst in de toekomst consumptief te besteden. Hoewel de uitkering nog steeds onbelast is, wordt vanaf het nieuwe jaar belasting geheven over de waarde van de polis gedurende de opbouw. Dat deze waarde onder het bedrag van € 17.000,-- per persoon niet behoeft te worden opgegeven is in veel gevallen slechts een doekje voor het bloeden.

En daarmee komt de polishouder bedrogen uit. Bij het afsluiten van de polis heeft hij zich laten vertellen dat er sprake is van een fiscaal voordeel: over de uitkering kan belastingvrij worden beschikt tot een bepaald maximum bedrag. Degene die twijfelde tussen een 'gewone' spaarrekening-bij-de-bank en een spaarpolis, kent ongetwijfeld de regel: tot een rente van ƒ 1.000,-- per persoon behoeft geen belasting te worden betaald.
Juist déze regel gaat drastisch veranderen.

Fictief rendement
Want de Vermogensbelasting wordt dan weliswaar afgeschaft, wat ervoor terugkomt is een variant hiervan: belasting zal worden betaald over alles wat we hebben, onder aftrek van de genoemde vrijstelling van € 17.000,--. Overigens is een beperkte uitzondering opgenomen voor bijvoorbeeld de eerste eigen woning en andere bezittingen.

De fiscus gaat ervan uit dat ons vermogen jaarlijks met 4% in waarde zal toenemen. Over dit 'fictief rendement' wordt een belasting geheven van 30%, zodat per saldo over uw gehele bezit een belasting moet worden betaald van 1,2%. Het kenmerk van een spaarpolis is dat niet eerder dan na 15 jaar een uitkering kan worden genoten. Tijdens de opbouwfase moet er daarom gewoon 'geld bij'.

Betekent dit, dat we terugmoeten naar de vertrouwde spaarrekening? Neen. De rente op een rekening is nog altijd lager dan het rendement via een spaarpolis, zélfs na aftrek van 1,2% belasting.

Gewekt vertrouwen
Financiële planningen van heel veel gezinnen zijn, naast uiteraard het inkomens- en uitgavenpatroon, gebaseerd op de wetgeving. Het door de wetgever 'gewekte vertrouwen' vormt in de meeste gevallen de basis van dit financiële plan. Door de invoering van Wet Inkomstenbelasting 2001 valt in veel gevallen die basis weg, óf is tenminste een uitvoerige bijsturing noodzakelijk.

Nu oude wetgeving niet langer wordt eerbiedigd is het de vraag wat de volgende wetswijziging gaat inhouden. Wat dit ook mag zijn, één ding is voortaan duidelijk: afspraken die de fiscus met u maakt, zijn vanaf 2001 op los zand gebaseerd.

Een 'uiterste houdbaarheidsdatum' op toekomstige wetsartikelen zou naar onze mening zeker niet misstaan…